Warto przeczytać

Materiały i opracowania pracowników Miejskiej Poradni Psychologiczno – Pedagogicznej w Krośnie

 

 

 

 

 

WPŁYW PORNOGRAFII NA SFERY OSOBOWOŚCIOWE CZŁOWIEKA

 

Korzystanie z pornografii powoduje szereg negatywnych skutków w życiu człowieka i wpływa na wiele jego sfer.

  • Uzależniający wpływ pornografii na osobowość
    Kontakt z pornografią powoduje powstanie uzależnienia. Jest to uzależnienie od procesów fizjologicznych i emocjonalnych, które zostają uruchomione w kontakcie z materiałami pornograficznymi. Pornografia ma dużą siłę uzależniającą, gdyż dostarcza wzmocnień na poziomie reakcji psychofizjologicznych (rozładowanie napięć, przeżycie przyjemności), przez co człowiek stopniowo traci zdolność do podejmowania decyzji i w efekcie, celem uzyskania satysfakcji seksualnej, czuje przymus systematycznego zwiększania dawki coraz bardziej wyrafinowanych bodźców. Powiązanie w pornografii rozładowania depresji, lęków, niepokoju, napięcia i agresji z zachowaniem seksualnym powoduje, że, aby go doświadczyć, bezwzględnie trzeba kontaktu z materiałem pornograficznym lub dokonania określonego czynu. Człowiek uzależniony od pornografii jest chory i wymaga terapii. Pomoc, jak w przypadku każdego uzależnienia, potrzebna jest również innym członkom jego rodziny. Taki człowiek działa bowiem destrukcyjnie na całą rodzinę, a czasem może być wręcz niebezpieczny (np. popełniać kazirodztwo czy molestować seksualnie). Cała rodzina jest pośrednio „zatruta’’ negatywnymi skutkami pornografii i wymaga profesjonalnej pomocy.

  • Wpływ tzw. pornografii twardej na psychikę dzieci i młodzieży
  • Pornografia twarda sprawia, że u dzieci kształtuje się wypaczony i negatywny obraz świata i relacji międzyludzkich. Świat jawi się jako niebezpieczeństwo a ludzie jako zagrożenie, więc jedynym sposobem przetrwania wydaje się dziecku atak i niedostępny, niezrozumiały świat penetracji seksualnych.
  • U młodych użytkowników pornografii obserwowane są: wzrost poziomu niepokoju, napięcia i nadpobudliwości psychoruchowej, depresje, lęki, utrata poczucia sensu życia, uciekanie do nałogów, używek i próby samobójcze.
  • Zauważa się przenoszenie przemocy z obrazu, ekranu telewizora lub komputera w realne sytuacje. Widz stopniowo obojętnieje na obrazy przemocy, coraz mniej współczuje ofierze
    i rzadziej współprzeżywa jej cierpienie, natomiast identyfikuje się coraz częściej i mocniej
    z „bohaterem’’, który jest silny, ma władzę i wpływ na przebieg wypadków, dominuje nad innymi. Widz staje się coraz bardziej skłonny przyjmować podobne zachowania w swoim życiu.
  • Pornografia może dostarczać instruktażu patologii seksualnych i technik stosowania przemocy.
  • Dostarcza również dzieciom i młodzieży wzorców osobowych różnych agresorów: uczy roli krzywdziciela i roli obojętnego obserwatora, który powstrzymuje się od współczucia ofierze i niesienia jej pomocy.
  • Młodzi widzowie tracą zdolność hamowania agresji, przeciwnie, przeceniają jej znaczenie w relacjach interpersonalnych. Manifestowanie agresji zaczyna więc spełniać użyteczną funkcję (np. jako sposób na zakończenie konfliktu, zdobycie jakiejś rzeczy).
  • Wczesny kontakt z pornografią, sprzyjając ukształtowaniu się dewiacyjnego stylu zaspokajania potrzeb seksualnych, uzależnia młodego człowieka od posługiwania się twardą pornografią jako nieodzownym elementem zachowań seksualnych.

Negatywne oddziaływanie twardej pornografii zależy od prezentowanych rodzajów przemocy i patologii seksualnych, nasilenia agresji i wyuzdania, czasu emisji i różnorodności form medialnych. Im częściej i dłużej młody widz patrzy na takie sceny, im są one „mocniejsze’’ im więcej rodzajów przemocy i patologii występuje w nich i z im bardziej różnorodnych środków przekazu widz korzysta, tym bardziej zaburzony zostaje jego rozwój psychiczny.
Im młodsze dziecko, tym wzorce przemocy mają bardziej destrukcyjny wpływ na jego psychikę, gdyż tym mniej zdolne jest ono do emocjonalnego dystansu i krytycznej oceny, tym mniejszy jest jego dostęp do innych źródeł wiedzy o świecie, tym większe zacieranie się granic rzeczywistości i fikcji.
U dziewczynek związek między oglądaniem przemocy a pojawiającymi się problemami psychicznymi jest nawet silniejszy niż u chłopców. Kontakt z twardą pornografią wywołuje
u nich lęk przed mężczyznami, co zaburza kształtowanie prawidłowych kontaktów z płcią przeciwną; rodzi lęk przed współżyciem seksualnym i małżeństwem; może spowodować zwrócenie się w kierunku zachowań homoseksualnych.
Chłopców kontakt z twardą pornografią stymuluje do dokonywania gwałtów, molestowania seksualnego słabszych od siebie, prowadzi do ukierunkowania ich seksualności w stronę patologicznych zachowań, a nawet przestępstw seksualnych.

  • Wpływ pornografii jako formy przemocy na osobowość dzieci

Szeroko dostępna pornografia dociera często do przypadkowych odbiorców, którym narzuca obrazy, zanim zdołają temu zapobiec lub przeciwstawić się im. Taki narzucony kontakt
z obrazami pornograficznymi lub wyuzdanymi tekstami jest szczególnie deprawującą formą krzywdzenia dzieci i młodzieży. Można ją traktować jako formę przemocy seksualnej.

  • Wobec narzucających się obrazów lub sytuacji obscenicznych dzieci pozostają szczególnie bezbronne. Nie umieją sobie poradzić z emocjami, często nie potrafią okazać sprzeciwu, natomiast ten materiał przyciąga ich uwagę jak każda nowość. Uruchamia się wtedy odruch ciekawości, który powoduje skupienie uwagi, co przy braku oporów wewnętrznych i słabych mechanizmach kontroli lub nacisku innej osoby czy grupy prowadzi do zainteresowania tego rodzaju materiałami. Dorosły może zinterpretować tę dziecięcą ciekawość jako potrzeby lub zainteresowania seksualne, a tym czasem jest to zwykły odruch poznawczy.
  • Kontakt z pornografią wywiera wpływ na psychikę dziecka. Słuchanie obscenicznych piosenek, oglądanie zdjęć lub nieprzyzwoitych filmów, czytanie wyuzdanych treści, powodują napięcie emocjonalne, wzmożoną czujność, zespół nadpobudliwości psychoruchowej lub zahamowania psychoruchowego (apatii), zaburzenia zachowania (np. ucieczki, problemy szkolne, sięganie po używki), objawy nerwicowe (np. regresywne), zaburzenia psychosomatyczne.
  • Przez kontakt z pornografią następuje erotyzacja psychiki dziecka, jego przedwczesne rozbudzenie seksualne, a to prowadzi do występowania treści seksualnych w marzeniach sennych, podejmowania zabaw erotycznych, „twórczości’’ o charakterze seksualnym (np.
    w postaci sporządzania wulgarnych napisów lub rysunków), wypowiedzi o treściach seksualnych (np. tzw. brzydkich dowcipów – śmiech ma na celu rozładowanie napięcia).
  • Czasem podejmowane są prowokacyjne zachowania seksualne, w tym wobec rówieśników lub młodszych dzieci (dzieci naśladują zachowania seksualne dorosłych dostrzeżone
    w materiałach pornograficznych)
  • Niektórzy, zwłaszcza dziewczęta, stają się podatni na uwodzenie, oddają się mniej lub bardziej jawnej prostytucji, a potem w życiu dorosłym wykazują promiskuityzm i tendencje orgiastyczne, homoseksualne lub biseksualne. Ich psychoseksualny rozwój może zostać zaburzony w kierunku dewiacji seksualnych, np. pedofilii, transwestytyzmu, fetyszyzmu.

  • Wpływ pornografii na powstawanie patologii seksualnej
  • Pornografia przyczynia się do powstawania patologii seksualnych i związanych z tym czynów kryminalnych. Kontakt z nią pozbawia człowieka odruchu wstydu, zażenowania i niesmaku w sytuacji odsłaniania własnej lub czyjejś intymności, co sprzyja tendencji do ekshibicjonizmu, utraty zahamowani przed czynami naruszającymi prywatność własną lub innych ludzi (np. ocieractwo, podglądanie)
  • Materiały z dziecięcą pornografią są rozprowadzane na dużą skalę i mają powiązania z zorganizowaną przestępczością. Służą one nie tylko pedofilom (zainteresowanym dziećmi przed okresem pokwitania) i hebofilom (zainteresowanym młodsza lub starszą młodzieżą) ale osobom, które uzyskują satysfakcję seksualną, jeśli partnerem jest osoba wyglądająca dziecinnie, uległa, bezbronna, którą łatwo można kontrolować, zniewalać, upokarzać. Materiały takie spotyka się i większości przestępców seksualnych lub zeznają oni, że mieli wcześniej częsty kontakt z nimi.
  • Pornografia może przyczyniać się do molestowania seksualnego dzieci w rodzinie.
  • Mężczyźni, którzy są użytkownikami pornografii, hołdują mitom dotyczącym gwałtów, tzn. uważają, że kobiety chcą być gwałcone i przeżywają większą satysfakcję w czasie gwałtu niż w kontakcie bez przemocy.
  • Pornografia dostarczając widoku lub opisu zaspokajania potrzeb seksualnych lub zaspokajania innych potrzeb (np. dominacji, znaczenia, upokarzania, agresji) przy pomocy zachowań seksualnych, powoduje, że stają się one coraz mniej skuteczne (efekt znieczulenia).
  • Aby osiągnąć ten sam poziom satysfakcji seksualnej, konsument musi dostarczać sobie coraz bardziej urozmaiconych i silnych bodźców, coraz bardziej odbiegających od tego co przeciętne, normalne i częste. Stąd korzystanie z niej prowadzi do sięgania po coraz bardziej nietypowe, dziwaczne i dewiacyjne wzorce zachowań (efekt eskalacji).
  • Wpływ pornografii na zachowania przestępcze

Pornografia, nawet nie agresywna w treści, wzmaga tendencję do podejmowania różnych form przemocy, gdyż obniża wrażliwość moralną, zmniejsza wyczulenie na potrzeby innych, skłania do ich przedmiotowego traktowania, ukierunkowuje uwagę jedynie na dziedzinę seksualną i pobudza do realizacji potrzeb w tym zakresie bez uwzględnienia woli partnera (stąd tendencje np. do gwałtów, sadyzmu).
Szereg badań dokumentuje wpływ pornografii na przemoc wobec kobiet w rodzinie. Połowa mężczyzn stosujących przemoc wobec swoich żon przyznaje, że ich zachowanie jest odzwierciedleniem tego, co widzieli w seksualnie pobudzających materiałach. Nawet po krótkiej, kilkuminutowej ekspozycji materiałów pokazujących gwałt i inne formy przemocy wobec kobiet mężczyźni przejawiają więcej agresji, mają mniej współczucia dla ofiar przemocy (kobiet zgwałconych), łatwiej przyznają, że mogliby sami dokonać gwałtu i szybciej akceptują mit o przyjemności, jaką sprawia kobiecie gwałt.
Długofalowe badania wykazały, że pornograficzne obrazy upowszechniające mit gwałtu obniżają satysfakcję w małżeńskim pożyciu seksualnym oraz zmniejszają zahamowania przed stosowaniem przemocy w rodzinie.
Wielokrotne ekspozycje materiałów o treści zawierającej przemoc seksualną mają szczególnie destrukcyjny wpływ na mężczyzn, których cechuje silna, tłumiona agresja i którzy akceptują przemoc wobec kobiet. Dla tego typu użytkowników medialny przekaz jest instruktażem czy sesją treningową. Pobudzenie powstałe wskutek działania tych materiałów zwiększa agresywne impulsy i jest bezpośrednią prowokacją do podjęcia działań.

  • Wpływ pornografii na „ja’’ fizyczne

Ma bardzo negatywny na własną koncepcję kobiet i mężczyzn, a zwłaszcza młodzieży, narzucając im bardzo silne wzorce zmuszając do osiągania standardowego wyglądu i zachowania zgodnego z „idealnym’’ modelem (np. wąskie biodra, jędrne piersi, płaski brzuch, profesjonalny makijaż).
Niemożność sprostania wzorcom sztucznie wykreowanej piękności i wyrafinowanym umiejętnościom gry seksualnej powoduje u wielu kobiet, a zwłaszcza młodych dziewcząt załamania psychiczne (np. anoreksję, bulimię, depresję), u mężczyzn zaś agresję.
Lansowanie standardów, które nie są możliwe do realizacji prowadzi do zachwiania poczucia bezpieczeństwa, własnej wartości, lęku przed dezakceptacją ze strony innych
i nieakceptowania siebie.

  • Wpływ pornografii na stosunek do osób niepełnosprawnych

Pornografia propagując wzorce niedościgłej piękności i tzw. idealnego wyglądu, idealnych wymiarów ciała, kształtuje postawę odrzucenia wobec osób niepełnosprawnych, starszych wiekiem i tych, których wygląd odbiega od normalnych standardów (np. otyłych, ze zniekształceniami twarzy).
Przecenianie zarówno walorów ciała ludzkiego jak i znaczenia doznań seksualnych w życiu człowieka jest szczególnie szkodliwe w kształtowaniu pozytywnych stosunków otoczenia do osób niepełnosprawnych.

Pornografia pośrednio poniża ich godność, gdyż podkreśla brak posiadania przez nich „cenionych’’ społecznie wartości jakimi są wyidealizowany wygląd i ponad przeciętna sprawność seksualna. Pornografia prowadzi więc do utraty przez te osoby pozytywnego obrazu własnego ciała i pojęcia o sobie, szacunku do siebie, zadowolenia z życia, w tym również seksualnego. Akceptacja siebie i adaptacja do warunków kalectwa, choroby lub niedoskonałości jest bowiem w dużym stopniu zależna od otoczenia dlatego pornografia może być traktowana jako czynnik obniżający szacunek dla osób niepełnosprawnych, chorych i starych, a przez to bardzo szkodliwy społecznie.

Pornografia pozwala spostrzegać osoby niepełnosprawne jako gorsze i jeszcze bardziej niepodobne do osób zdrowych, a to z kolei sprzyja kształtowaniu się poczucia obcości, bezradności i lęku, wzajemnego niezrozumienia, posługiwania się stereotypami, a także braku zainteresowania i postaw altruistycznych.

Pornografia obejmuje przedmioty (teksty, rysunki, zdjęcia, filmy), które przedstawiają sceny erotyczne:

  • zawierające treści nieprzyzwoite i obsceniczne
  • naruszające intymność i prywatność sfery seksualnej człowieka, a tym samym jego godność osobową
  • mają na celu wywołać u odbiorcy podniecenie seksualne
  • zostały wyprodukowane i są rozpowszechniane z chęci zysku.

 

 

Opracowanie: Sławomir Pietraszewski

 

 

WPŁYW USZKODZENIA SŁUCHU NA ROZWÓJ MOWY

Za pomocą zdolności słyszenia człowiek w sposób spontaniczny przyswaja język słowny, rozumie go i porozumiewa się nim. Na rozumienie mowy ma wpływ wiele czynników takich jak: stopień uszkodzenia słuchu, wiek, w którym dziecko utraciło słuch, sposób porozumiewania się w rodzinie oraz obecność innej niepełnosprawności.
Dziecko niesłyszące ze względu na brak docierających bodźców słuchowych nie może w pełni wykorzystać modeli akustycznych, których dostarczają mu osoby z jego środowiska. Opanowanie mowy jest procesem wieloletnim i wymaga systematycznego nauczania. Zanim dziecko zdrowe wykształci mowę głośną przechodzi przez etap, w który tworzy się mowa wewnętrzna, która jest możliwa dzięki słuchowym doświadczeniom. U niesłyszących ze względu na brak tych bodźców nie wykształca się mowa wewnętrzna i słownik bierny, który stanowi zasób pojęć niezbędnych do porozumiewania się. Dzieci z uszkodzonym słuchem od urodzenia lub nabytym w pierwszych miesiącach życia, informacje o świecie zdobywają najczęściej głównie za pomocą zmysłu wzroku. W procesie tworzenia się pojęć niezbędna jest stymulacja wzrokowo – słuchowa, która jest podstawą tworzenia się nazw, a następnie opanowywania bardziej złożonych form językowych.
Ponadto wspomniany wyżej defekt fizjologiczny jest przyczyną niezdolności prawidłowego wytwarzania bodźców akustycznych. U osób z uszkodzeniem słuchu występują zaburzenia głosu w zakresie fonacji, oddychania, artykulacji, oraz w niepoprawnym gramatycznie, ubogim słownictwie.
1) Brak kontroli słuchowej powoduje, że głos może być zbyt silny lub za słaby, piskliwy, chrapliwy, nosowy lub gardłowy. Niesłyszący nie wykorzystują rezonatorów głosowych, dzięki którym można bez wysiłku wytworzyć głos o pełnej barwie.
2) Nieprawidłowość w oddychaniu polega na braku regularności oraz nieumiejętności stopniowania siły wydechu przy poszczególnych dźwiękach. Na skutek braku kontroli słuchowej mięśnie są zbyt napięte.
3) Zaburzenia w zakresie artykulacji to między innymi: zniekształcenia lub zamienianie głosek syczących i szumiących (na przykład dziecko wymawia głoskę „s” lub „ś” zamiast głoski „sz”); nosowanie samogłosek, przedłużona artykulacja, tendencja do ubezdźwięczniania głosek dźwięcznych.
4) Niepoprawność gramatyczna przejawia się w błędnym używaniu końcówek deklinacyjnych, koniunkcyjnych oraz w wyrazach relacyjnych. Trudności występują również przy mianowniku liczby mnogiej. W mowie osób niesłyszących przeważają zdania pojedyncze, zmniejszony jest zasób słów zwłaszcza o znaczeniu abstrakcyjnym, w tym także przenośni i związków frazeologicznych. Na podstawie badań L. Geppertowej wiadomo, iż dzieci z uszkodzonym słuchem mają ogromną trudność w przyswajaniu takich form językowych jak przysłówki lub przyimki, które niosą bogatą treść abstrakcyjną (stosunki między przedmiotami, zdarzeniami).
5) Nieprawidłowości te powodują braki w zakresie logicznego myślenia, rozumienie tekstu czytanego oraz mowy. Pojawiają się problemy w zrozumieniu pełnych wypowiedzi mimo, że poszczególne wyrazy są przez osobę znane.

Doświadczenia słuchowe ułatwiają naukę czytania i uczenie się poprzez czytanie.
U osób nie słyszących osiągnięcia w nauce stanowią wieloletni problem.
Dzieci słyszące zdobywają doświadczenie języka słownego długo przed nauką systemu znaków, czyli czytania. Słuchowy rozwój języka, wraz ze składnią, słownictwem, stylem i ekspresją ułatwiają naukę czytania, a następnie naukę przez czytanie.

Dziecko z uszkodzonym słuchem ma ograniczone możliwości posługiwania się językiem dźwiękowym, co stanowi najpoważniejszą konsekwencję uszkodzenia słuchu. Najważniejsze środki oraz metody porozumiewania się osób niesłyszących z otoczeniem to:
język narodowy mówiony (głośna mowa); język narodowy artykułowany (odczytywanie mowy z ust); znaki migowe daktylograficzne; fonogesty; pismo; mimikę i pantomimikę; zachowania kinetyczne (środki niewerbalne, mowa ciała).
1. Odczytywanie mowy z ust jest jedną z form percepcji mowy dźwiękowej, stosowanej przez osoby niesłyszące. Polega na obserwacji ruchu warg rozmówcy podczas aktu komunikacyjnego. W procesie tym następuje jednak wiele zakłóceń w przekazywaniu informacji. Dzieje się tak ponieważ istnieją słowa, w których układ ust jest bardzo podobny, ponadto niektóre dźwięki mowy wypowiada się w sposób niezauważalny.
2. Język migowy – jest tworem społecznym. Zasadnicza różnica pomiędzy językiem dźwiękowym i migowym dotyczy środków wyrazu. W języku migowym przekazywanie informacji odbywa się droga niefoniczną. Głównym kanałem komunikacji jest percepcja wzrokowa, a nie odbiór audytywny. Język migowy posiada wszystkie elementy innych języków takie jak gramatyka, składnia czy idiomy. Składa się ze znaków ideograficznych oraz znaków daktylograficznych, czyli tzw. alfabetu palcowego. Do daktylografii należą znaki określające poszczególne litery, liczebniki główne i porządkowe, ułamki zwykłe i dziesiętne, działania arytmetyczne i niektóre miana.
3. Fonogesty to system manualnych wskazówek fonologicznych, czyli umownych układów rąk i palców wspomagających artykulacje. Wykonywane są one na wysokości twarzy osoby mówiącej. Fonogesty nie zastępują mówienia lecz wspomagają mówienie i odczytywanie mowy z ust.
W kształceniu i wychowaniu dzieci z uszkodzonym słuchem stosuje się metody komunikacji, które można podzielić na dwie grupy:

I grupa:

Metody:
– oralno – słuchowa, zwana inaczej oralną lub ustną – polega na odbiorze mowy dźwiękowej za pomocą wzroku lub wzroku i słuchu;
– oralno – daktylograficzną – dodatkowym nośnikiem informacji poza mową dźwiękową jest alfabet palcowy;
– oralno – fonogestową – dodatkowym nośnikiem informacji poza mową dźwiękową są fonogesty;
– oralno – migowa, zwana także kombinowaną – dodatkowym nośnikiem informacji poza mową dźwiękową są znaki ideograficzne i daktylograficzne języka migowego (język migany)

II grupa:
– Metoda migowa, zwana także metodą bimodalną dwujęzykową – w metodzie tej podstawą porozumiewania jest język migowy. Po opanowaniu klasycznego języka migowego dziecko rozpoczyna naukę języka ojczystego, nazywanego drugim językiem.

Dziecko z uszkodzonym słuchem wymaga specjalnego postępowania terapeutycznego, w celu zapewnienia prawidłowego rozwoju psychoruchowego, przystosowania do życia
w społeczeństwie ludzi słyszących, oraz do samodzielnego funkcjonowania w życiu codziennym. Osiągnięcie tego jest możliwe, poprzez wczesne zdiagnozowanie, następnie zastosowanie wielospecjalistycznego procesu planowego oraz zamierzonego kierowania całością jego rozwoju. Wnioski wynikające z wieloletnich badań wskazują na konieczność systematycznej terapii uczenia dzieci z wadą słuchu rozumienia i posługiwania się mową czynną, stanowiącą podstawowy warunek prawidłowego rozwoju ich myślenia.

Barbara Pigoń

 

Literatura
1. Deborah Deutsh Smith, Pedagogika specjalna. Podręcznik Akademicki, Tom 2, Wydawnictwo Naukowe PWN, Wydawnictwo APS, Warszawa 2008
2. T. Gałkowski, Wpływ głuchoty na funkcje mowy. Metody rozwijania komunikacji językowej [w:] T. Gałkowski, I. Kaiser – Grodecka, J. Smoleńska, Psychologia dziecka głuchego, Wydanie 3, Wydawnictwo PWN, Warszawa 1988,
3. I. Styczek, Logopedia, Wydawnictwo PWN, Warszawa 1980,

 

 

PŁASKOSTOPIE U DZIECI – JAK NIE DOPUŚCIĆ DO JEGO ROZWOJU

Każde dziecko rodzi się mając tzw. płaskostopie fizjologiczne, które zwykle znika, gdy wraz z rozwojem dziecka mięśnie stóp stopniowo się wzmacniają. Niekiedy jednak ten proces ulega zaburzeniu i u dzieci pojawia się płaskostopie. Jakie są przyczyny pojawienia się płaskostopia u dzieci? Jakie są jego objawy i jak przebiega leczenie?

Płaskostopie czyli platfus to zniekształcenie stopy, które może mieć poważne konsekwencje. Po urodzeniu się dziecka wiotkie więzadła, słabe mięśnie i gruba poduszeczka tłuszczowa pokrywająca podeszwy sprawiają, że stopy niemowlęcia są spłaszczone. Ale wraz z rozwojem dziecka mięśnie stóp stopniowo się wzmacniają. Dzięki temu po wewnętrznej stronie stopy między piętą a paluchem tworzy się charakterystyczne sklepienie podtrzymywane przez mięśnie. Gdy maluch skończy 3–4 lata, jego stopa powinna już być zbudowana prawidłowo. Jednak niekiedy proces ten nie przebiega tak, jak powinien. Mimo upływu czasu łuk jest bardzo niski albo w ogóle go nie ma. Dochodzi do płaskostopia, nazywanego platfusem. Aby mięśnie mogły rozwijać się prawidłowo, powinny wciąż pracować – dziecko musi cały czas swobodnie poruszać stopami. By zatem było to możliwe, nie wolno ubierać malucha w zbyt ciasne lub obcisłe śpioszki albo skarpetki ani zakładać mu bucików z wąskimi czubkami. Jeśli bowiem niemowlę będzie miało skrępowane stopy, mięśnie zamiast rozwijać się, osłabną i wtedy płaskostopie gotowe! Natomiast warto podczas zabawy czy przewijania połaskotać niemowlę w podeszwy stóp, żeby odruchowo przykurczyło paluszki – jest to znakomita gimnastyka. Płaskie stopy częściej mają te dzieci, które uczyły się chodzić w źle dobranych butach albo – co gorsza – nosiły obuwie odziedziczone po starszym rodzeństwie. Wadzie sprzyja również przekarmianie, ponieważ duży ciężar ciała powoduje deformację stóp.

Łatwa diagnoza płaskostopia

Płaskostopie rozpoznaje się w 4.-5. roku życia. Jeśli chcesz sprawdzić, czy stopa dziecka rozwinęła się prawidłowo, możesz to łatwo zrobić, oglądając jej odbicie, np. mokry ślad na suchej posadzce albo na piasku. Jeśli ślad nie ma wcięcia pośrodku stopy i przypomina kształtem spód żelazka, malec ma płaskostopie. Można też zrobić test: postaw dziecko na całych stopach na podłodze, następnie poproś, by stanęło na palcach. Jeśli podczas stania na stopach nie ma łuku podłużnego (stopa na całej długości przylega do podłogi), a gdy dziecko stanie na palcach – uwidacznia się, to znaczy, że mięśnie nie rozwinęły się, jak powinny. O platfusie świadczy także chodzenie na wewnętrznych krawędziach stóp. Doskonale widać to na zelówkach oraz obcasach – są bardziej zdarte po wewnętrznej stronie buta niż po zewnętrznej. Jeżeli więc zaobserwujesz coś niepokojącego, wybierz się z dzieckiem do ortopedy. Płaskostopie częściej spotyka się u dzieci, które zbyt szybko stanęły na nóżkach lub nie raczkowały. Lepiej nie nakłaniać malucha do chodzenia, dopóki nie ma na to ochoty. Błędem jest stawianie dziecka w chodziku – w ten sposób obciąża się jeszcze za słabe mięśnie, co może prowadzić do zniekształcenia stóp. Dziecko samo zacznie chodzić, gdy jego układ kostny i mięśniowy będą gotowe.

Wkładki korygujące płaskostopie

Jeśli dziecko skarży się na ból łydek i kolan, ortopeda może zalecić specjalne wkładki. Robi się je dla każdego dziecka indywidualnie, by dokładnie korygowały wadę. Ale trzeba pamiętać, że wkładki pomagają jedynie zachować prawidłowy kształt stopy uzyskany przez ćwiczenia. Wymuszają także jej właściwe obciążenie, dzięki czemu dziecko nie ma bólu nóg. Natomiast nie zastępują gimnastyki. W butach z wkładkami mięśnie mają oparcie, więc nie muszą pracować. Dlatego jeśli dziecko nie będzie ćwiczyło, mięśnie rozleniwią się i płaskostopie się tylko powiększy. Maluch musi nosić wkładki zgodnie z zaleceniem lekarza. Nie wolno kupować gotowych wkładek bez porozumienia z ortopedą.

Ćwiczenia dla dzieci z płaskostopiem

Można wykorzystać do tego sytuacje naturalne, które nie będą dla dziecka dodatkowym obciążeniem. Dobre efekty daje chodzenie boso po miękkim podłożu – trawie, piasku, grubym i puszystym dywanie (chodzenie boso po twardym sprzyja płaskostopiu!). Świetnym ćwiczeniem dla stóp jest też maszerowanie np. po drobnych kamykach albo muszelkach. Dziecko odruchowo podkurcza wtedy palce, utrzymując napięcie mięśni. Jeśli maluch jeździ na rowerze, dobrze jest ustawić siodełko odrobinę za wysoko. Wówczas sięgając czubkami palców do pedałów, zmusi mięśnie stóp do większego wysiłku. Dla 6-, 7-latka korzystne jest chodzenie w drewniakach, ale tak, by nie było słychać stukania. Wtedy bowiem musi przytrzymywać je palcami i w ten sposób gimnastykuje stopy. Warto też nauczyć dziecko kilku ćwiczeń, które wzmacniają mięśnie podbicia, i dopilnować, aby wykonywało je kilka razy dziennie. To bardzo ważne, bo tylko systematyczny i częsty trening przyniesie oczekiwane efekty. Najlepiej robić to w formie wspólnej zabawy. Oto kilka propozycji ćwiczeń:
• chodzenie na palcach, piętach oraz zewnętrznych krawędziach stóp
• zwijanie palcami rozłożonej na podłodze tkaniny, np. cienkiego ręcznika czy wstążki, albo posuwanie się po podłodze „chodem gąsienicy” (dziecko ubrane w skarpetki, podkurczając i prostując palce, jak gąsienica posuwa się do przodu do określonego miejsca) – jeśli dzieci jest więcej, można urządzić wyścigi
• chwytanie palcami stóp drobnych zabawek (np. piłeczek, klocków, plastikowych figurek), podrzucanie ich lub wkładanie do pudełka.

 

Opracowanie:
Urszula Nowakowska
rehabilitant MPPP w Krośnie

 

 

 

 

 

 

 

 

WPŁYW WYSOKICH TECHNOLOGII NA ROZWÓJ MOWY U DZIECI

Pokolenie dzieci urodzonych w epoce wysokich technologii w odmienny sposób kształtuje swoje relacje ze światem, ludźmi i językiem.
Wysokie technologie, czyli:

  • TV
  • komputer, tablet, laptop – gry komputerowe,
  • telefony komórkowe, smartfony,
  • zabawki dźwiękowe.

Amerykańska Akademia Pediatrów zaleca, by dzieci do 2 roku życia w ogóle nie oglądały telewizji, a dzieci starsze i nastolatki nie korzystały łącznie dłużej niż 1-2 godz. dziennie z telewizji i komputera.

Mózg zbudowany jest z dwóch półkul. Prawa półkula odpowiedzialna jest za odbiór i przetwarzanie bodźców dźwiękowych oraz obrazowych, natomiast lewa półkula specjalizuje się w odbiorze oraz tworzeniu języka, czyli mowy.
W wielu domach telewizor włączany jest natychmiast po przyjściu do domu. Dzieci najczęściej oglądają telewizję w samotności. Tym samym rozmowa przestaje istnieć, a dziecko kieruje swoją uwagę na dynamiczny przekaz reklamowy. Bez dialogu i rozmowy z osobą dorosłą, maluch tworzy własne, zwykle nieprawdziwe interpretacje obrazu i przekazów językowych. D. de Kerck-hove pisze o syndromie „brakującej połowy sekundy”. Polega on na tym, że szybkość wyświetlania obrazu telewizyjnego jest tak duża, że naszemu aparatowi percepcyjnemu brakuje połowy sekundy potrzebnej na to, aby mógł przetworzyć informacje i nadać im znaczenie. Dzieci w wieku poniemowlęcym i przedszkolnym, które narażone są na odbiór bodźców z przekazu telewizyjnego, pozostają na wcześniejszym etapie rozwoju percepcji.
Współczesne dzieci są przestymulowane bodźcami prawopółkulowymi (billbordy, reklamy TV, komputer), mają natomiast niewystarczającą ilość bodźców lewopółkulowych (czyli językowych). Prawa półkula zwalnia lub nawet blokuje lewą i w efekcie tego mowa rozwija się z opóźnieniem. Przewaga bodźców prawopółkulowych powoduje zaburzenie naturalnego, zdrowego rozwoju mowy.
W zabawkach dźwiękowych powtarzająca się „melodyjka” nie pozwala dziecku na słuchanie mowy osoby dorosłej, a mózg uczy się ignorować mowę.

Słowo, które dziecko odbiera za pomocą technologii, jest słowem biernym, nie pozwalającym na naturalny dialog. Żywe słowo, czyli dialog z drugim człowiekiem, interakcja z nim są odbierane i przetwarzane w lewej półkuli mózgu (językowej). Są to sytuacje, które stymulują pozytywnie rozwój języka u dziecka. Słowo bierne, migający obraz na ekranach jest analizowany i odbierany przez prawą półkulę (niejęzykową).
Dziecko, które przebywa w pomieszczeniu, w którym gra TV, muzyka lub elektroniczna zabawka, odbiera mowę jako dźwięk, ale jej nie przetwarza w wyższych strukturach układu nerwowego.

Stymulowane bodźcami prawopółkulowymi, słyszy głos osoby dorosłej, ale go nie zarejestruje. Słyszy tylko fizjologiczny dźwięk, na co pozwoli mu prawidłowo funkcjonujący narząd słuchu. Nie zdekoduje bodźca językowego. Taki schemat powtarzający się codziennie spowoduje stopniowe hamowanie rozwoju języka (język przestanie kształtować się w sposób prawidłowy), coraz bardziej upośledzone staną się neurony zwierciadlane (odpowiedzialne za rozumienie emocji drugiego człowieka oraz empatię). Stałe blokowanie językowej półkuli mózgu, negatywnie wpłynie także na kontakty międzyludzkie oraz nawiązywanie znajomości z rówieśnikami. Mowa ulegnie schematyzacji.

 

Skutki nadmiernego korzystania z wysokich technologii

• ubogi zasób słownictwa czynnego, brak możliwości do rozwijania się w naturalnych sytuacjach komunikacyjnych,
• krótki czas uwagi, trudności w koncentracji
• problemy z kontaktem wzrokowym
• problemy z czytaniem, pisaniem,
• nieprawidłowa artykulacja
• brak umiejętności opowiedzenia historyjki obrazowej, obejrzanej bajki
• brak umiejętności słuchania
• brak rozumienia emocji
• brak myślenia symbolicznego
• gorsze wyniki w nauce
• mniejsza aktywność fizyczna – nadwaga, problemy z kręgosłupem
• problem ze słuchaniem tekstu pisanego

 

Opracowała:
Adriana Sikora-Śliż

 

Bibliografia:
J. Cieszyńska – Rożek, Metoda Krakowska wobec zaburzeń rozwoju dzieci,
M.Rybka, Urządzenia cyfrowe a rozwój mowy dziecka, w: http://dziecisawazne.pl/urzadzenia-cyfrowe-a-rozwoj-mowy-dziecka/,
M. Desmurget, Teleogłupianie. O zgubnych skutkach oglądania telewizji (nie tylko przez dzieci), (2012),
A.Cygan, Wpływ wysokich technologii na rozwój mowy dziecka, w: zp3_gazetka_nr12.pdf

 

 

 

 

PROBLEMY DZIECKA NIEŚMIAŁEGO

 

„Dziecko nieśmiałe” – tak rodzice i nauczyciele określają najczęściej dzieci, które unikają bycia w centrum uwagi, są spokojne, ciche, mało aktywne na lekcji, nie sprawiające problemów wychowawczych, unikające konfliktów. Czy w takim razie są to dzieci idealne? Szczęśliwe? Czy dzieciom nieśmiałym jest tak dobrze z otoczeniem jak otoczeniu z nimi?

Co na to literatura? Jakie cechy posiadają i w jaki sposób funkcjonują dzieci, które potocznie nazywa się nieśmiałymi? Małgorzata Zabłocka w swojej książce „Przezwyciężanie nieśmiałości u dzieci” zebrała informacje na poruszany temat. Dzieci nieśmiałe charakteryzuje: bierność społeczna, lęk społeczny oraz zaniżona samoocena i brak wiary w siebie. Uczniowie nieśmiali mają trudności z przekazaniem wyuczonego materiału w obecności nauczyciela i rówieśników. Podczas odpowiedzi ustnych milczą, jąkają się, mylą, urywają wypowiedź. Mają wiedzę, ale z powodu lęku przed ekspozycją społeczną, milczą – otrzymują oceny znacznie poniżej własnych możliwości. Często lepiej radzą sobie z pisemnym sprawdzianem wiedzy. Zazwyczaj mają również trudności w zakresie poproszenia nauczyciela o dodatkowe wyjaśnienie, zgłoszenia się do odpowiedzi. Z własnej inicjatywy nie włączają się do grupy rówieśniczej – pozostają na uboczu, ewentualnie czekają na zaproszenie do wspólnej zabawy ze strony kolegów. Często podporządkowują się pomysłom większości, nie bronią własnego stanowiska. Rzadko biorą udział w dodatkowych zajęciach (M. Zabłocka, 2017r.)

W obszarze emocji dzieciom nieśmiałym często towarzyszy lęk. Związany jest często z obawą dzieci o to jak są postrzegane i oceniane przez innych – zarówno rówieśników jak i dorosłych. Martwią się ryzykiem doznania kompromitacji, krytyki, wyśmiewania, przykrości ze strony innych. Unikają więc podejmowania wyzwań i działań, pozostają często na uboczu grupy (M. Zabłocka, 2017r.).

Nieśmiałość może przybierać różne nasilenie, ale zazwyczaj wiąże się z ograniczeniem aktywności własnej, wycofaniem, lękiem, stratą okazji do wypowiedzenia swojego zdania, poznawania nowych ludzi, udziału w zabawie, rozwoju.

Jeżeli dokładnie przyjrzymy się opisowi cech charakterystycznych dla dzieci nieśmiałych musimy wyciągnąć wniosek, iż tworzą one grupę zwiększonego ryzyka rozwinięcia się zaburzeń w rozwoju w postaci fobii społecznej czy depresji. Dlatego wymagają oddziaływań o charakterze profilaktycznym i wychowawczym. Warto pomagać im przezwyciężać lęk i własne trudności, aby mogły w pełni rozwinąć swój potencjał, nawiązywać kontakty interpersonalne, a tym samym stawać się osobami bardziej szczęśliwymi. Szczególnie pomocne mogą okazać się dla nich zajęcia grupowe, prowadzone w otoczeniu dzieci o podobnych trudnościach oraz kierowane przez osobę rozumiejącą potrzeby osób nieśmiałych.

Warto zadać sobie pytanie czy nasze dziecko nie należy do tej grupy? Czy nie przeżywa zbyt dużo lęku w szkole, w kontaktach z innymi? Tylko czujność rodziców i nauczycieli pozwoli na wyłonienie z grupy dzieci nieśmiałych i otoczenie ich adekwatną pomocą i wsparciem.

Bibliografia
M. Zabłocka, „Przezwyciężanie nieśmiałości u dzieci”, Wydawnictwo Naukowe Scholar, 2017 r.
M. Łoskot „Rozbroić nieśmiałość” w Głos Pedagogiczny. Nr 2/2013

 

Opracowała: Iwona Górka – pedagog, terapeuta SI

 

MOBBING

Na wstępie odpowiedzmy sobie na pytanie: co to jest mobbing?

Mobbing – to zjawisko długotrwałego i wielokrotnego narażania ofiary na negatywne działania ze strony innej osoby lub osób. Negatywne działania to chęć wyrządzenia krzywdy lub sprawienie przykrości. Co jest charakterystyczne w mobbingu? Nierównowaga sił (ofiara jest fizycznie lub psychicznie słabsza).

Skutki mobbingu

Zależą w dużej mierze od indywidualnej odporności psychicznej tzw. „kozła ofiarnego” oraz długości trwania i nasilenia działań przemocowych. W początkowej fazie ofiara broni się ale finalnie jest skazana na przegraną. Człowiek poddany przemocy z biegiem czasu zaczyna tracić orientację co do własnych możliwości. Staje się podatny na lęk i jest jeszcze lepszą ofiarą. Błędne koło się zamyka. Nasilenie stresu jest tak duże, że pojawiają się objawy somatyczne (bóle głowy, biegunka, zapalenie zatok). Organizm protestuje w ten sposób przeciwko doznawanej przemocy. Spada wtedy wydajność w nauce, zanika poczucie własnej wartości. Wzrasta poczucie zagrożenia. Człowiek upodabnia się do zaszczutego zwierzęcia. Agresor osiąga swój cel: odizolowuje ofiarę i pozbawia ją wsparcia. Na tym etapie wcale nierzadkim zjawiskiem są samobójstwa, akty odwetu, załamania nerwowe itp.

Skutki mobbingu szkolnego

Jeżeli występuje brak reakcji na zjawisko mobbingu, to system szkolny sam pozbawia się autorytetu i zmniejsza się skuteczność oddziaływania na przyszłość. Dzieci i młodzież dostają sygnał o bezradności i braku skuteczności dorosłych. Grupa stworzona przez agresora rośnie w siłę i poszerza teren działania.

Warunki sprzyjające przemocy szkolnej

Otaczająca agresja – w środkach masowego przekazu, gry komputerowe, Internet, filmy – ukazują wzorce do naśladowania (negatywne). Utwierdzają przekonanie, że to normalne, że świat jest pełen przemocy, a przemoc i agresja jest „opłacalna”. Zamiast uczyć się spożytkowania agresji, dzieci i młodzież uczą się jak ją odreagować w ataku na innych. Trwa proces odwrażliwiania. Mobbingowi szkolnemu sprzyja osłabienie kontroli nauczycielskiej. Strategia zamiatania konfliktów pod dywan i stwarzania pozorów dobrego funkcjonowania szkoły czy klasy.

Jak przeciwdziałać mobbingowi w szkole?

Warunkiem skutecznego przeciwdziałania przemocy w szkole jest nagłaśnianie problemu. Istotna jest edukacja w kierunku rozpoznawania zjawiska i rozumienia mechanizmów stymulujących zjawisko mobbingu. Proces ten powinien przebiegać na wielu płaszczyznach i powinni w nim wziąć udział zarówno uczniowie, rodzice jak i nauczyciele. Celem jest zbudowanie społecznej sieci wsparcia dla ofiar mobbingu i budowanie atmosfery braku przyzwolenia na przemoc. Najmniejszym „oczkiem” takiej sieci jest klasa szkolna. Pełna „sieć” to rodzina, szkoła, społeczność lokalna.

Rodzice – powinni nawiązać współpracę z nauczycielem po rozmowie z dzieckiem i wypracować plan zaradczy

Rodzice powinni wysłuchać dziecko i zrozumieć zaistniałą sytuację. Narzucanie dziecku rozwiązania może spowodować ze strony dziecka opór. Złym rozwiązaniem jest krytyka dziecka, lub działania odwetowe na sprawcy (sprawcach) przemocy. Takie rozwiązanie tylko nasila konflikt i świadczy o bezsilności rodziców. Wskazane jest np. zorganizowanie spotkania rodziców, na którym wypracowuje się strategię dalszego postępowania. Współpraca ta powinna również leżeć w interesie rodziców dziecka sprawcy, gdyż jak wykazują badania one same często stają się kozłami ofiarnymi w późniejszym życiu.

Rodzice napastników – uczą się jak stawiać granice destrukcyjnym zachowaniom, wspierać zachowania pozytywne oraz budować więź i autorytet

Rodzice ofiar – uczą się wspierać naturalne talenty dziecka, zachęcać do pozostania w środowisku rówieśniczym, pokazywać drogi przezwyciężania impasu. Współpracować ze specjalistami w zakresie oduczania zachowań prowokujących.

Tragiczną sytuacją jest bagatelizowanie skarg ofiary mobbingu przez nauczyciela, rodzica. Taka reakcja oznacza pozostawianie dziecka na pastwę przemocy w szkole oraz wyraża akceptację dla zachowań agresora. Każde zgłoszenie powinno być nawet przesadnie rozpatrzone niż zbagatelizowane.
Często sprawcami przemocy są uczniowie zdolni, inteligentni, którzy wzbudzają sympatię nauczycieli. Natomiast ofiarami są osoby ciche, spokojne i wrażliwe.
Przy tworzeniu wspólnego frontu przeciw mobbingowi, ważne jest wsparcie dyrekcji szkoły . Praktyczne działania to zwiększenie częstotliwości dyżurów na korytarzach. Żaden monitoring nie zastąpi fizycznej obecności nauczyciela na korytarzu. Ważna jest wymiana informacji między nauczycielami.
Można organizować pikiety, happeningi w szkołach, w których mogą brać udział również rodzice. Wskazane jest przeprowadzenie cyklu lekcji wychowawczych dotyczących problematyki mobbingu w trakcie tych lekcji można wykorzystywać scenki rodzajowe. Przesłaniem tych lekcji powinien być – brak społecznego przyzwolenia na przemoc. Należy poruszyć kwestię odwagi cywilnej.
W szkole można uruchomić telefon zaufania dla ofiar przemocy szkolnej, czy skrzynki kontaktowe. Można wymieniać doświadczenie między szkołami w ramach grup wsparcia, samodoskonalenia. Brać udział w szkoleniach dotyczących mobbingu. Tylko działania zintegrowane odnoszą pożądany skutek.

Materiały źródłowe: remedium
Opracowanie:
Sławomir Pietraszewski
pedagog MPPP w Krośnie

 

 

SEKTY
JAK ROZPOZNAĆ, ŻE KTOŚ Z BLISKICH ZNAJDUJE SIĘ POD WPŁYWEM SEKTY ? (PIERWSZE NIEPOKOJĄCE OBJAWY)

Dieta
Bliski przestał spożywać produkty, które dotychczas lubił lub zwyczajowo jadł (mięso, jajka, ryby, ser żółty, cebulę, czosnek, potrawy świąteczne),
Zaczął za to przygotowywać sobie lub prosić o przygotowanie potraw wegetariańskich z dużą ilością orientalnych przypraw, pieczenie placków pszennych bez zakwasu i jajek,

  • Przestał z dnia na dzień pić kawę, herbatę, alkohol, kakao, napoje gazowane, a zamiast tego zaczął pić duże ilości wody, parzyć herbaty ziołowe,
  • Przestał dotykać pewnych produktów i naczyń rękoma, wydzielił własne nakrycie stołowe.

Wygląd zewnętrzny

  • Zaczął się zupełnie inaczej ubierać – przesadnie elegancko lub w określony zestaw (np. ciągle ta sama koszula i spodnie), preferować jakiś kolor (np. biały, czarny lub szafranowy), nosić dziwne szaty, plakietki,
  • Zaczął przesadnie dbać o higienę osobistą o stałych porach lub odwrotnie – zaprzestał tych czynności zupełnie,
  • Zmienił radykalnie dotychczasową fryzurę, np. ściął włosy pozostawiając z tyłu głowy warkoczyk, zaczął nakrywać włosy nawet w domu,
  • Zaczął nosić na szyi z czcią różnego rodzaju amulety, koraliki, woreczki, chociaż wcześniej nie było to w jego stylu.

Zmiana przyzwyczajeń

  • Zrezygnował gwałtownie z oglądania telewizji, słuchania radia, muzyki rozrywkowej, mimo że wcześniej lubił to robić lub odwrotnie – zaczął wręcz słuchać muzyki (np. orientalnej, heavy metalowej), nagranych przemówień, lekcji o tematyce religijnej, oglądać regularnie podejrzane filmy video, np. nagrania ze zbiorowych modlitw, kazań lub zapisy scen gwałtu i przemocy wobec ludzi czy zwierząt,
  • Zrezygnował z dotychczasowych form spędzania wolnego czasu, np. zabaw tanecznych, kina, basenu,
  • Przestał spotykać się z dotychczasowymi znajomymi, z którymi wcześniej miał stały kontakt i lubił przebywać w ich towarzystwie.

Aspekt religijny

  • Zaczął zamykać się w swoim pokoju na wiele godzin, śpiewając lub pozostając jakby w stanie uśpienia (siedząc, leżąc),
  • Zmienił całkowicie wystrój swojego pokoju, malując go na jakiś określony kolor, budując coś na kształt ołtarza, paląc świece i kadzidła, przystrajając go kwiatami,
  • Zaczął zbierać dziwne rzeczy, np. zdjęcia i obrazy przedstawiające kolorowo ubrane postacie, diabły, czaszki, krzyże,
  • Niespodziewanie dla członków rodziny zaczął interesować się sprawnymi wiary, czytać Pismo Święte, dziwne publikacje o obco brzmiących tytułach, liczne ulotki, broszury, strony internetowe grup religijnych lub przestał uczestniczyć
    w nabożeństwach w kościele, do którego należał, obchodzić tradycyjne święta,
    np. Boże narodzenie (dotyczy szczególnie dzielenia się opłatkiem i kupowania choinki),
  • Zaczął namawiać pozostałych domowników do rozmów na tematy religijne, proponować lektury, filmy, krytykując zarazem ich poglądy religijne, żądając zdjęcia krzyży i świętych obrazów.

Nowe zwyczaje

  • Zaczął prowadzić ożywioną korespondencję listowną i internetową, rozmowy telefoniczne o ciągle tych samych godzinach lub dziwnych porach,
  • Niespodziewanie zaczęli pojawiać się nowi, dziwnie zachowujący się znajomi, nachodzący dom o każdej porze,
  • Bliski coraz częściej znika z domu, mówiąc, że uczestniczy, np. w kursie językowym, kursie podnoszącym potencjał twórczy, kursie biblijnym,
  • Nie wraca na noc do domu. Nie jest w stanie podać przekonującej przyczyny, gubi się w wyjaśnieniach,
  • Opuszcza coraz częściej zajęcia w szkole, pracy, mimo że wcześniej bez problemu wywiązywał się z tych obowiązków,
  • Wydaje coraz większe sumy na zakup książek, kadzideł, opłacanie kursów,
  • Próbuje pożyczać pieniądze od bliskich i znajomych, bądź odwrotnie – może próbować rozdawać własne oszczędności czy rzeczy osobiste,
  • Dokonuje kradzieży cennych przedmiotów i pieniędzy, chwaląc się swoim sprytem
    i bezwzględnością,
  • W rozmowach od niedawna pojawiają się nowe zwroty, jak np.: „energia kosmiczna”, „czakramy”, „afirmacje”, „leczenie energią”.

Jeśli choć jedno z powyższych stwierdzeń odnosi się do bliskiej Ci osoby, warto bliżej przyjrzeć się jej zainteresowaniom. Oczywiście nie należy od razu sądzić, że znajduje się ona pod wpływem grupy destrukcyjnej. Najczęściej jednak wystąpienie kilku z nich naraz może oznaczać, iż Twój bliski jest pod wpływem sekty lub subkultury. Nie należy jednak dzielić się podejrzeniami z bliskim, ale postarać się zdobyć więcej informacji, najlepiej zwracając się po pomoc do ośrodka informacji o sektach.

 

Co robić jeśli ktoś z Twoich bliskich znajduje się pod wpływem sekty?

Nie wpadaj w panikę

Twoje działanie musi być dokładnie przemyślane. Jeśli pozwolisz by o Twoim zachowaniu zadecydowały emocje, to przegrasz. Tutaj potrzeba zimnej krwi.
Praktycznie za każdym razem rodzice zauważają problem zbyt późno. Mimo ewidentnych zmian w zachowaniu dziecka czy innej bliskiej osoby nie dostrzegają,
że za zmiany te może być odpowiedzialny wpływ sekty.

Odpowiednio rozpoznaj zjawisko

Poniższe artykuły zawierają listę niepokojących zjawisk. Jeśli którekolwiek z nich wystąpi, należy zainteresować się tym bardziej. Jeśli osoba spotyka rzeczywiście owych ludzi, a przypuszczasz, że to sekta, to zamiast zaczynać polemikę, dowiedz się czegoś o nich. Nie wypowiadaj przy tym żadnych sądów czy ocen. Po prostu zapytaj i wysłuchaj odpowiedzi. Wniosek pozostaw dla siebie.
Zobacz:
Jak rozpoznać, że ktoś z bliskich znajduje się pod wpływem sekty? (pierwsze niepokojące objawy)
Bliski przestał spożywać produkty, które dotychczas lubił lub zwyczajowo jadł (mięso, jajka, ryby, ser żółty, cebulę, czosnek, potrawy świąteczne).

Niepokojące zmiany zachowań
Centrum Przeciwdziałania Psychomanipulacji
Mój syn wcześniej mówił prawdę – teraz kłamie. Moja córka staje się jakaś tajemnicza, niedostępna, zamyka się w sobie…

Niepokojące cechy grupy
Już pierwszy kontakt z grupą otworzył zupełnie nowe widzenie świata (tzw. przeżycie kluczowe). Obraz świata oferowany przez grupę jest prosty i wyjaśnia rzeczywiście każdy problem…

Postaraj się nie wpływać negatywnie na kontakt z członkiem sekty

Bądź miły, nie krzycz, staraj się nie kłócić. Sekta próbuje wmówić Twojemu bliskiemu, że wcale go nie kochasz, a kochają go tylko oni. Dlatego nowy członek sekty będzie bardziej wyczulony na sprzeczki niż zwykle. Postaraj się komunikować bez kłótni
i utrzymuj dobry kontakt. Absolutnie nie wolno się z nim spierać na temat jego grupy. Powtarzaj mu bez przerwy, że go kochasz i że go nie porzucisz niezależnie od tego, co powie lub zrobi.

Zbieraj informacje

Przede wszystkim musisz zrozumieć problem. Dowiedz się, z kim spotyka się Twój bliski – zachowaj przy tym przyjacielski ton, aby bliska osoba nie czuła się jak na przesłuchaniu. Zadaj najpierw sobie pytania: Co się właściwie dzieje w moim domu? Co to za grupa, kto i po co ją założył? Czy można aż tak wpływać na człowieka? Jak oni mu to zrobili? Co mam robić w tej sytuacji? [D. Kuncewicz, T. Opolska, M. Wasiak, Sekty. Przedmiot fascynacji i zagrożeń, Warszawa 2000, s. 47.] Część z tych informacji możesz uzyskać od twojego bliskiego, jeśli będziesz zadawać pytania w sposób przyjazny. Na inne uzyskasz odpowiedź w ośrodku informacji o sektach. Dzięki postawieniu sobie takich pytań, będziesz wiedzieć, o co pytać pracujących tam osób. Notuj wszystkie adresy i telefony ludzi, z którymi bliski się spotyka. Zapisuj też tytuły nowych książek i broszurek, które przynosi do domu. Bliski oczywiście nie może wiedzieć, że zbierasz informacje. Nie mów mu ani o swoich podejrzeniach, ani o podjętych działaniach. Czytaj książki krytyczne wobec grupy. Zobacz, czy w Internecie nie ma stron prowadzących przez byłych członków grupy. Szukaj kontaktu z byłymi członkami i osobami w podobnej do twojej sytuacji. Razem można więcej!

Przeczytaj książki poświęcone przeciwdziałaniu psychomanipulacji

„Psychomanipulacja w sektach” i „Jak uwolnić się od manipulacji psychicznej
w sekcie” autorstwa Stevena Hassana to najlepsze dotychczas wydane książki poświęcone sektom. Omawiają one problem z perspektywy rodziny, której członek znalazł się w sekcie. Możesz również sięgać do innej literatury.

Zgłoś się jak najszybciej do ośrodka informacji o sektach

Takie ośrodki znajdują się w każdym większym mieście w Polsce. Pracujący tam będą wiedzieli, jak Ci doradzić, ewentualnie do kogo odesłać.

Nie dawaj członkowi sekty żadnych pieniędzy

Wiele sekt działa na zasadzie – oskarżaj rodzinę i bierz od niej pieniądze. Wszystkie pieniądze, jakie dasz członkowi sekty, zostaną przeznaczone na potrzeby grupy.

Bądź gotowy na zmiany w swoim życiu

Doświadczenie wskazuje, że zawsze obok religijnych powodów wstąpienia do sekty, znajdują się także pozareligijne (atmosfera w domu ucznia, etc.). Być może, mimo iż jest to niewątpliwie dla Ciebie bardzo bolesne, bliski otrzymał w sekcie coś, czego nie doświadczył w rodzinie. Warto byłoby może zgłosić się na terapię rodzinną, aby poprawić stosunki w rodzinie, nauczyć się lepszych sposobów komunikacji. Wcale nie trzeba tego robić tylko wtedy, gdy stosunki rodzinne są katastrofalnie złe, ale można choćby dla samej ich poprawy. Zawsze przecież może być lepiej. Jeśli bliski zauważy zmiany w rodzinie na lepsze, może to bardzo pozytywnie na niego wpłynąć.

Nie trać nadziei

Dopóki bliska Tobie osoba żyje – istnieje szansa że opuści sektę. Więzi rodzinne są silniejsze od tych, które tworzy sekta. Twoje zadanie ma polegać na przygotowaniu bliskiego do odejścia i ułatwienia mu powrotu do normalnego życia.

Opracowanie:
Sławomir Pietraszewski
Pedagog MPP-P

 

 

 

 

DOPALACZE

W Polsce dopalaczami są nazywane produkty zawierające związki stanowiące pochodne substancji psychoaktywnych lub preparaty ziołowe zawierające związki halucynogenne. Stopień ich szkodliwości na zdrowie i potencjał uzależniający jest w dalszym ciągu przedmiotem badań i analiz, które jednak ze względu na liczbę znanych i ciągle nowych substancji psychoaktywnych, nie nadążają za zmianami ich składu przez producentów. Dodatkowo ,dopalacze wprowadzono do obrotu jako ,, produkty kolekcjonerskie ,nie nadające się do spożycia ,,w związku z tym formalnie nie podlegają one kontroli.

W krajach anglosaskich dopalacze znane są pod nazwą designer drugs, zaś w krajach niemieckojęzycznych pod nazwą designerdroge . Problem z dopalaczami, jest problemem o charakterze ogólnoświatowy i jest znany od co najmniej połowy lat 80-tych w większości krajów Unii Europejskiej, USA, Kanady i Australii.. Nasuwa mi się zatem taka refleksja … dlaczego zatem obserwując zjawisko dopalaczy w innych krajach w myśl przysłowia ,,Polak mądry jest po szkodzie … a nie przed szkodą…?? Środki tego rodzaju, czyli dopalacze produkowane są głównie po to, aby ominąć obowiązujące zakazy antynarkotykowe, stąd jak wspomniałem wyżej ich skład chemiczny ulega ciągłej ewolucji. Źaś potencjalnych związków chemicznych o działaniu psychoaktywnym,
które stosunkowo łatwo jest otrzymać, jest co najmniej 12 tysięcy w przyrodzie.

Generalnie komercyjne postacie dopalaczy można podzielić na 3 grupy.
1. Środki pochodzenia głównie roślinnego (susze, kadzidełka )
2. Środki pochodzenia syntetycznego sprzedawane w formie tabletek, lub proszków w torebkach, które zawierają zazwyczaj rozmaite mieszanki .
3. Środki syntetyczne zawierające jedną określoną substancję, która (jeszcze ) nie została zakazana. Sprzedawane w postaci znaczków do lizania, pigułek itp.
Od 2014 r rynek ,,dopalaczy,,(nowych substancji psychoaktywnych ) zaczął ponownie się odradzać. Powstały kolejne sklepy stacjonarne, strony w internecie oferują wiele różnych środków psychoaktywnych, a liczba interwencji medycznych (oraz zgonów !!!) z powodu podejrzenia, lub użycia ,,dopalaczy ,, wzrasta !!! W wyniku badań ilościowych widać wyraźnie, że po ,,dopalacze ,, sięgają przede wszystkim młode osoby ! Ponowne pojawienie się ,,dopalaczy ,,wymaga aktywnego współdziałania i wzajemnej korelacji na wszystkich poziomach od domu rodzinnego przez szkołę, czynniki lokalne, wojewódzkie i krajowe. Należy zastanowić się nad działaniami idącymi w kierunku redukcji popytu. Analiza liczby zatruć ,,dopalaczami ,, skłania do refleksji iż, wydają się one bardziej niebezpieczne od narkotyków. Od samego początku reklamowane są jako legalna i nieszkodliwa alternatywa dla narkotyków. Właściwe pokazanie ryzyka związanego z ich używaniem może być, odpowiednią formą przeciwdziałania ,,dopalaczom,,!

Polecana literatura tematu. Krzysztof Warecki „Dopalacze” ,”Słodkie Kłamstwa –Gorzka Prawda”

 

Materiały źródłowe: Remedium
Opracowanie:
Sławomir Pietraszewski
pedagog MPPP w Krośnie

 

 

 

NARKOTYKI – DROGA DONIKĄD

A potem…
Potem nadszedł czas na szukanie śmierci,
umierania dzień po dniu, z roku na rok.
Czas na nocleg w piwnicy lub dworcach,
szukanie miejsca w przytulisku,
czas głodu, brudu, zimna, upokorzenia.
Czas jeszcze większej samotności
i jeszcze większego bólu i strachu,
który nie mija nawet gdy wzięłaś
swoją działkę za użebrane pieniądze…
(autor anonimowy)

 

Człowiek jest istotą, która uzależniona jest od wielu rzeczy bądź idei nie zdając sobie z tego sprawy. Stan taki ogranicza wolność jednostki.
Najczęściej zależni jesteśmy od osób najbliższych: rodziców, swoich partnerów, dzieci, ludzi, których darzymy miłością czy przyjaźnią. Zależy nam na ich zdaniu, staramy się być blisko nich, chcemy być przez nich kochani i akceptowani. Łączymy z nimi poczucie bezpieczeństwa, zadowolenia i szczęścia. Jeśli nie spełniają naszych oczekiwań i nie dają nam tego, na co czekamy, reagujemy niepokojem, lękiem, depresjami, czasami awanturujemy się o swoje prawa.
Są jednak uzależnienia groźniejsze w skutkach, bo mające wpływ na sferę nie tylko psychiczną człowieka, ale i fizyczną, niszczące jego zdrowie i życie. To uzależnienie od nikotyny, alkoholu, narkotyków, lekarstw, seksu a także hazardu, stanu posiadania, pracy czy ostatnio od gier komputerowych i Internetu. Popadają w nie zwykle osoby, które maja problemy z własna tożsamością,
z przystosowaniem się do otaczającego świata. Trudno im nawiązać kontakt z otoczeniem, które je przeraża i niepokoi.
Poziom i sposób stosowania różnego rodzaju używek w Polsce są dysfunkcyjne dla całego systemu społecznego i stanowią zagrożenie bytu narodowego niszcząc zdrowie i często życie jednostek ludzkich.
Tymczasem znalazły one pożywkę na glebie głębokiego kryzysu gospodarczego
i społecznego w Polsce, w okresie rozchwiania norm i systemów prawnych czy kryzysu rodziny.
Mądrość, jak to zwykle bywa, przychodzi po szkodzie. Pojawiła się więc rzesza ludzi uzależnionych, wymagających leczenia i terapii odwykowej. Specjaliści rozróżniają dwa rodzaje uzależnienia:
Uzależnienie psychiczne (nałóg) wynika stąd, że przyjmowanie środka uzależniającego daje uczucie zadowolenia i pozwala zapomnieć o problemach.
Uzależnienie fizyczne jest następstwem wbudowania substancji w cykl przemian metabolicznych i wiąże się z tolerancją.
Wpadnięcie w pułapkę uzależnienia powoduje u wielu osób złudne uczucie komfortu psychicznego, wydaje im się, że świat jest bardziej przyjazny, codzienność mniej przerażająca, a niepokój gdzieś znikł. Z czasem pojawia się konstatacja – nic się nie zmieniło, a ja popadłem (popadłam) w nałóg.
Wyjść z uzależnienia jest niezwykle trudno. Szczególnie trudno jest wrócić do pełni zdrowia psychicznego. Trzeba się uczyć nowego sposobu życia, pracować nad własnym rozwojem, odnaleźć się na powrót w świecie.

NARKOMANIA jest chorobą. Nie leczona prowadzi do śmierci. Okres dzielący pierwsze eksperymenty od niefortunnego końca rozciąga się na przestrzeni lat, miesięcy, czasami dni. Zależy to od organizmu, osoby przyjmującej narkotyk, samego narkotyku oraz okoliczności.
Choroba zwana narkomanią rozwija się w czterech fazach.

1. Faza atrakcyjności narkotyku

Bierzesz okazyjnie. Odkrywasz, że narkotyk wprawia cię w lepsze samopoczucie. Podoba
ci się stan rozluźnienia i beztroski po wzięciu niewielkiej dawki lub wypaleniu skręta.

2. Faza uzależnienia psychicznego

Na trzeźwo świat wydaje się ponury i szary, z czasem dosłownie przerażający. Tęsknisz
za byciem „na haju”. Pojawia się i coraz bardziej pogłębia psychiczny przymus odurzania się. Porzucasz stare zainteresowania, odsuwasz się też od znajomych, którzy nie biorą. Zaczynasz wagarować w szkole, oszukiwać rodziców. Zdarzają się drobne kradzieże. Zaprzeczasz
na wszelkie sposoby swojemu uzależnieniu. W coraz krótszych okresach abstynencji jesteś przygnębiony, drażliwy, czasem agresywny.

 

3. Faza uzależnienia fizycznego i psychicznego

Od kiedy wystąpił pierwszy głód fizyczny (wymioty, biegunka, bóle głowy, mięśni, niepokój, itp.) narkotyku nie bierzesz, żeby było fajnie, tylko, żeby nie bolało. Od tej pory całą swoją energię, czas przeznaczasz na organizowanie kolejnych działek.

4. Faza finalna

Możesz zafundować sobie wirusa HIV lub przedawkować. Jeśli nie zdecydujesz się
na leczenie śmiertelny finał jest już bliski.

Rodzicu!

Jak możesz zmniejszyć ryzyko uzależnienia u Twojego dziecka?

Należy dbać o dobry kontakt z dzieckiem:

  • okazywać dziecku ciepło i czułość,
  • rozmawiać, nie unikając trudnych tematów,
  • słuchać uważnie i nie lekceważyć jego problemów,
  • służyć radą, nie oceniać i nie porównywać z innymi,
  • nie wyśmiewać i nie krytykować,
  • nie stawiać zbyt wysokich wymagań, doceniać starania, chwalić postępy,
  • pomagać uwierzyć w siebie,
  • uczyć podstawowych wartości,
  • poznawać przyjaciół dziecka i zawsze wiedzieć, gdzie jest oraz co robi nastolatek,
  • wyrażać zdecydowanie negatywną postawę wobec narkotyków.

Sygnały ostrzegawcze, czyli na co należy zwrócić uwagę:
Pierwsze próby z narkotykami dziecko zwykle starannie ukrywa przed dorosłymi. Wszelkie niepokojące zmiany będzie łatwiej zauważyć, jeśli ma się dobry kontakt z dzieckiem, wiele się z nim rozmawia, dużo czasu się spędza razem.

Pamiętajmy jednak, że niektóre zachowania i postawy mogą mieć inne przyczyny – np. kłopoty szkolne lub rodzinne, zranione uczucia, niepowodzenia w kontaktach
z rówieśnikami i wiele innych, które należy traktować równie poważnie i starać się pomóc dziecku je rozwiązać.

Zmiany w zachowaniu:
nagłe zmiany nastroju i aktywności, okresy wzmożonego ożywienia przeplatane
ze zmęczeniem i ospałością, nadmierny apetyt lub brak apetytu, spadek zainteresowań ulubionymi zajęciami, pogorszenie się ocen, wagary, konflikty z nauczycielami, izolowanie się od domowników, zamykanie się w pokoju, niechęć do rozmów, częste wietrzenie pokoju, używanie kadzidełek i odświeżaczy powietrza, by zlikwidować słodkawą i duszącą woń „trawki”, wypowiedzi zawierające pozytywny stosunek
do narkotyków, bunt, agresja, napady złości, łamanie ustalonych zasad, nagła zmiana grona przyjaciół na innych – często starszych od siebie, niewytłumaczone spóźnienia, późne powroty lub też noce poza domem, kłamstwa, wynoszenie wartościowych przedmiotów z domu, tajemnicze, krótkie rozmowy telefoniczne, nagłe wyjścia.

Zmiany w wyglądzie zewnętrznym
 nowy styl ubierania się, spadek ciężaru ciała, częste przeziębienia, przewlekły katar, krwawienie z nosa, bóle różnych części ciała, zaburzenia pamięci oraz toku myślenia, przekrwione oczy, zwężone lub rozszerzone źrenice, bełkotliwa, niewyraźna mowa, słodkawa woń oddechu, włosów, ubrania, zapach alkoholu, nikotyny, chemikaliów, ślady po ukłuciach, ślady krwi na bieliźnie, „gęsia skórka”, brak zainteresowania swoim wyglądem i nieprzestrzegania zasad higieny.

Narkotyki lub przybory do ich używania
fifki, fajki, bibułki papierowe, małe foliowe torebeczki z proszkiem, tabletkami, kryształkami lub suszem, kawałki opalonej folii aluminiowej, białe lub kolorowe pastylki z wytłoczonymi wzorami, leki bez recept, tuby, słoiki, foliowe torby z klejem, igły i strzykawki.

Im głębsza faza uzależnienia, tym objawy choroby są bardziej widoczne, wynikają z utraty kontroli nad braniem narkotyków. Wzrasta ryzyko przedawkowania i śmierci!!

Jak rozpoznać czy dziecko sięga po narkotyki?
Obserwuj uważnie!

Jak dziecko wygląda:

  • rozszerzone bądź bardzo wąskie źrenice, zaczerwienione białka oczu”
  • wzmożony bądź bardzo słaby apetyt
  • wahania bądź spadek wagi ciała
  • brak koordynacji ruchów
  • charakterystyczny zapach (marihuana, klej)
  • bezsenność lub wzmożona senność
  • wymioty poranne i bóle brzucha
  • nowy wizerunek: fryzura, stroje

Jak się zachowuje:

  • ”napady agresji, huśtawka nastrojów
  • depresja
  • ”nie wywiązywanie się z umów i obietnic
  • okłamywanie
  • późne powroty do domu
  • nowi znajomi, częste, anonimowe telefony
  • ”wagarowanie
  • zanik zainteresowań
  • drobne kradzieże w domu

Co zrobić, gdy okaże się, że Twoje dziecko bierze?

  • ” jak najszybciej porozmawiaj z dzieckiem o swoich podejrzeniach i niepokojach
  • zdobądź podstawowe informacje na temat narkomanii i uzależnień
  • określ jasno zasady, których dziecko ma przestrzegać jako domownik i ktoś, za kogo jesteś odpowiedzialny
  • określ konsekwencje jakie zastosujesz w przypadku złamania zasad (obciążenia, ograniczenia)
  • skontaktuj się z rodzicami bliskich znajomych dziecka i powiedz o swoich obawach
  • w przypadku kolejnego złamania abstynencji i gdy okaże się, że dziecko nie jest w stanie przestrzegać zobowiązań zgłoś się do odpowiedniej placówki.

Może to być:
Poradnia Uzależnień
Psycholog lub terapeuta, znający problematykę uzależnień
Uczęszczaj na spotkania grupy wsparcia dla rodziców osób uzależnionych od narkotyków
Nie trać głowy
Bądź stanowczy w walce o zdrowie i życie Twojego dziecka.

 

Opracowanie:
Monika Prugar
Pedagog MPP-P