Gry komputerowe i internetowe stały się naturalną częścią życia dzieci i młodzieży. Dla wielu młodych ludzi są formą rozrywki, odpoczynku, sposobem rozwijania zainteresowań, a także miejscem kontaktu z rówieśnikami. Świat gier bywa jednak dla rodziców trudny do zrozumienia i często budzi wiele pytań oraz obaw. Warto pamiętać, że same gry nie są ani „dobre”, ani „złe”. Duże znaczenie ma przede wszystkim wiek dziecka, rodzaj wybieranych treści, czas spędzany przed ekranem oraz obecność i zainteresowanie dorosłych.
Gry mogą rozwijać
Dobrze dobrane gry mogą wspierać rozwój dziecka. Uczą logicznego myślenia, planowania, podejmowania decyzji, refleksu czy współpracy. Niektóre rozwijają kreatywność, wyobraźnię i umiejętność rozwiązywania problemów. Dla dzieci i młodzieży gry są także ważnym tematem rozmów i sposobem budowania relacji z rówieśnikami.
Zamiast całkowicie zakazywać grania, warto interesować się tym, w co dziecko gra, pytać o ulubione gry i rozmawiać o emocjach, jakie im towarzyszą.
Kiedy świat gier staje się ucieczką?
Czasami granie staje się sposobem radzenia sobie z trudnymi emocjami, stresem, samotnością czy napięciem. Niepokój mogą wzbudzać sytuacje, gdy dziecko:
- rezygnuje z wcześniejszych zainteresowań,
- ogranicza kontakty z rodziną lub rówieśnikami,
- reaguje silną złością na próby ograniczenia grania,
- zaniedbuje sen, naukę lub codzienne obowiązki,
- korzysta z gier głównie po to, aby „oderwać się” od problemów.
W takich sytuacjach szczególnie ważna jest spokojna rozmowa i próba zrozumienia potrzeb dziecka. Same zakazy i kary zwykle nie rozwiązują trudności.
Relacje i bezpieczeństwo w świecie online
Wiele gier umożliwia kontakt z innymi użytkownikami. Dzieci uczą się współpracy
i komunikacji, ale jednocześnie mogą mieć kontakt z nieznajomymi osobami. Dlatego warto rozmawiać z dziećmi o bezpieczeństwie w sieci oraz przypominać o podstawowych zasadach:
- nieudostępnianiu danych osobowych,
- ostrożności w rozmowach online,
- zgłaszaniu niepokojących sytuacji dorosłym,
- kulturze komunikacji i szacunku wobec innych.
Dziecko powinno wiedzieć, że po drugiej stronie ekranu nie zawsze znajduje się rówieśnik.
Równowaga między światem online i offline
Długotrwałe korzystanie z gier może wpływać nie tylko na emocje, ale również na zdrowie fizyczne dziecka. Wielogodzinne siedzenie przed ekranem sprzyja zmęczeniu, problemom ze snem, bólom głowy, napięciu mięśni oraz ograniczeniu aktywności fizycznej. Nadmiar intensywnych bodźców może również utrudniać dziecku koncentrację uwagi, wyciszenie oraz odpoczynek. Niektóre dzieci mogą mieć trudność z oderwaniem się od intensywnej stymulacji oferowanej przez gry, co może wpływać na codzienne funkcjonowanie i naukę.
Dlatego tak ważne jest dbanie o równowagę pomiędzy światem online a codziennym funkcjonowaniem dziecka. Pomocne mogą być:
- regularne przerwy podczas grania,
- ograniczenie ekranów przed snem,
- aktywność fizyczna,
- wspólne spędzanie czasu z rodziną,
- codzienny odpoczynek od urządzeń elektronicznych.
Jak mądrze wybierać gry?
Rodzice często kierują się popularnością gry lub opinią dziecka. Warto jednak zwracać uwagę na oznaczenia PEGI, które informują, dla jakiego wieku przeznaczona jest dana gra oraz jakie treści może zawierać.
Oznaczenia PEGI ostrzegają m.in. przed:
- przemocą,
- wulgarnym językiem,
- treściami budzącymi lęk,
- treściami seksualnymi,
- hazardem,
- możliwością kontaktu z innymi użytkownikami.
Wiele współczesnych gier zawiera również dodatkowe płatności i zachęca graczy do kupowania przedmiotów lub ulepszeń. Dzieci nie zawsze rozumieją mechanizmy wydawania pieniędzy w świecie wirtualnym, dlatego warto ustalić jasne zasady dotyczące zakupów online. Świadomy wybór gier pomaga lepiej dostosować treści do wieku i potrzeb dziecka.
Domowe zasady korzystania z gier
Jednym z najlepszych rozwiązań jest wspólne ustalenie zasad korzystania z gier i urządzeń elektronicznych. Jasne, spokojne i konsekwentne reguły pomagają dziecku budować poczucie bezpieczeństwa i odpowiedzialności. Warto wspólnie ustalić:
- ile czasu dziecko może przeznaczać na granie,
- kiedy korzystanie z gier jest możliwe,
- jakie obowiązki wykonuje wcześniej,
- jakie gry są odpowiednie do wieku,
- jakie są zasady zakupów w grach,
- gdzie w domu korzysta z urządzeń,
- kiedy odkładamy telefon, komputer lub konsolę i dbamy o odpoczynek.
Najważniejsze, aby zasady były dostosowane do wieku dziecka oraz konsekwentnie przestrzegane przez wszystkich domowników.
Wspierająca obecność dorosłych
Dzieci potrzebują nie tylko kontroli, ale przede wszystkim obecności i zainteresowania ze strony dorosłych. Rozmowa, wspólne poznawanie świata gier oraz budowanie relacji są znacznie skuteczniejsze niż same zakazy.
Nowe technologie będą obecne w życiu młodych ludzi. Rolą dorosłych jest więc nie tylko chronienie dzieci przed zagrożeniami, ale także uczenie ich mądrego i bezpiecznego korzystania z cyfrowego świata.
Opracowała: Bernadetta Stachyrak
Źródła:
Agnieszka E. Taper, Twoje dziecko w sieci. Przewodnik po cyfrowym świecie dla czasami zdezorientowanych rodziców, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2021
Damian Gałuszka, Gry wideo w środowisku rodzinnym. Diagnoza i rekomendacje, Wydawnictwo LIBRON, Kraków 2017
Wszelkie informacje o PEGI oraz oznaczenia graficzne pochodzą ze strony systemu PEGI: https://pegi.info/pl